Елімізде инклюзивті ортаны дамыту бағы­тын­дағы жұмыс жыл сайын күшейтіліп, жаңа дең­­гейге көтеріліп келеді. Осы бағыт­та ұлттық әл-ауқат қоры жүйелі жұ­­мыс­тар атқарып, орнық­ты инфрақұрылым қалып­тастыруға ерекше көңіл бөліп отыр. Соның айғағы – «Самұрық-Қазына» компаниялар тобы атынан қа­йырымдылық қызметін атқаратын «Samruk-Kazyna Trust» қорының бас­тамасымен ашылып жат­қан ерте араласу және оңал­ту орталықтары мен жазғы инклюзивті лагерьлер.

46 орталық: әр бала – басты назарда

Алматы қаласында жаңадан ашылған Ерте араласу орталығы – ерекше қажеттілігі бар балалар­ға арналған осындай кешенді көмектің мысалы. Жыл сайын мұнда үш жасқа дейінгі 600 бала қабылданады. Орталық оңалту және диагностика жүргізуге арналған заманауи жабдықтар­мен толықтай қамтамасыз етіл­ген. Мұнда жаттығу залдары мен жеке терапия кабинеттерінде балалардың жүріп-тұру, сөйлеу, ақпаратты қабылдау қабілетте­рін дамытуға арналған сабақтар күнделікті өтеді.

Орталықта кәсіби мамандар­дың тынымсыз әрі қажырлы еңбе­гінің, балалардың талпынысы мен олардың ата-аналарының сенімі мен төзімділігінің арқасында ал­ғаш рет қадам басып, жүре баста­ған, алғаш рет тілі шығып, сөйлей бастаған балалардың оқиғасы жетерлік. Бұл орталықтар ерекше бала тәрбиелеп отырған отбасылар үшін ғана емес, қоғам үшін де үміт мекені.

Жалпы, 2020 жылдан бері іске қосылған жоба аясында 17 мың­нан астам ерекше балаға кешенді қолдау көрсетілген. Олардың 4 мыңы дәл осы орталықтарда алғаш рет сөйлеу мен аяқ басып, жүруді меңгерді. Бұл сандардың астарында – мыңдаған тағдыр мен ата-ананың маңдай тері мен ақ үміті бар.

Алғашқы оңалту орталығы ашылған сәттен бастап, «Самұрық-Қазына» қоры инклюзия бағы­тын­да жоғары деңгейде қолдау көрсетіп келеді. Әрбір орталықтың орналасқан жері, жабдықталуы, мамандардың даярлығы мен ата-аналармен жұмыс істеу әдістемесіне дейін жан-жақты ойластырылады.

«Инклюзивті қоғам құру – бұл тек әлеуметтік міндет емес, ол – мемлекет пен бизнестің ортақ жауапкершілігі. «Самұрық-Қа­зына» қоры үшін бұл бағыт кор­поративтік әлеуметтік жауап­кершіліктің басым бағытына айналды. Біз тек орталықтар ашып қоймаймыз – біз өмір сүру сапасын арттырып, балалар мен олардың отбасыларына болашаққа сенім сыйлайтын экожүйе қалыптастырамыз. Әр жаңа орталық – қоғамдағы тең мүмкіндіктің нақты көрінісі», – деді «Самұрық-Қазына» АҚ Корпоративтік басқару, әлеуметтік-еңбек қатынастары және еңбекті қорғау жөніндегі басқарушы директоры Ғибрат Ауғанов.

Жазғы лагерь – шексіз мүмкіндіктер алаңы

Алматы облысында инклю­зивті форматтағы «Sheksiz Mum­kyndikter» лагерінің алғашқы кезеңі аяқталды. Жобаға 50 бала мен олардың ата-аналары қатысты. Ал жалпы, биыл демалыс маусымында 250 бала қамтылады деп жоспарланған.

Бұл жолы лагерь бұрын бол­маған шығармашылық бағыт­тарға да көңіл бөліп отыр. Бала­лар адаптивті спорт түрлерімен қатар роботтехника, сурет өнері, аспаздық шеберлікке арнал­ған мастер-класстарға қатысып, өз та­ланттарын танытуға мүмкін­дік алды. Сонымен қатар, ата-ана­лармен бірге отбасының бір­лігін арттыруға бағыттал­ған мо­тивациялық сессия­лар мен пси­хо­логиялық кеңестер ұйым­дастырылды. 2022 жылдан бері лагерьге 650 бала қатысқан. Ол тек демалысты өткізуге арналған жоба емес, баланы қоғаммен байла­ныстыратын маңызды алаң ретінде қалыптасты.

Әр өңірде – нақты нәтиже

Бүгінде еліміздің 20-дан астам аймағында «Самұрық-Қазына» қорының қолдауымен ашылған 46 инклюзивті орталық жұмыс істеп тұр. Жыл соңына дейін тағы 9 орталық ашылмақ. Олардың қатарында ерте араласу орталықтары, балаларға арналған оңалту орталықтары, аутизмі бар балаларға арналған орталықтар және аралас типтегі мекемелер бар. Әсіресе ауылдық өңірлердегі инфрақұрылымды дамыту – басым бағыттардың бірі. Осы орайда, жаңа орталықтар Миялы, Сарыағаш, Мақтаарал, Ұлан, Темір, Жаңаөзен сияқты елді мекендерде салынып жатыр.

Орталықтардың ауқымды бө­лігі «Самұрық-Қазына» АҚ ком­­паниялар тобының бірыңғай қайырымдылық операторы – «Samruk-Kazyna Trust» кор­по­ративтік қорының тіке­лей қар­жыландыруымен ашылды. Атап айтқанда, 22 орталық қордың өз бастамасымен іске қосылып, жұмысын нәтижелі жалғастырып келеді. Тағы 24 орталықты ашу­ға серіктестер тартылды. Бар­лық орталықтар бастапқыда бел­гі­лен­ген жоғары стандарттар­ға сай жабдықталып, балаларға кәсіби, жоғары сапалы қызмет көрсетуде.

Бұл жобаларға жергілікті атқарушы органдармен қатар, «Қазақстан халқына» және «Қамқорлық» қорлары серік­тес ретінде қатысады. Яғни қар­жыландырудан бастап мамандарды даярлауға дейінгі барлық жұмыстар бірлесіп жүзеге асырылып жатыр.

Үміт мекеніне айналған орталықтар

Инклюзияны қолдау – бір күндік жұмыс емес, ол ауқым­ды әрі жүйелі әрекеттерді талап ететін маңызды бағыт. Сол себепті әлеуметті қолдаумен, қайырымдылық жобаларымен айналысатын «Samruk-Kazyna Trust» қорының бастамалары ерекше маңызға ие. Қор қолдауы­мен ашылып жатқан орталықтар мен лагерьлер – медициналық не болмаса әлеуметтік мекеме ғана емес, олар – әр отбасының тағдырымен астасқан үміт мекені.

Ата-аналар үшін мұндай ор­талықтар – болашаққа сеніммен қарауға тірек болса, балалар үшін – қоғамда өз орнын тауып, тең қатарлы өмір сүруге мүмкіндік.

Инклюзивті қоғам құру – ке­шенді қадамдарды, серіктестік пен табандылықты талап ететін ұзақ процесс. Осы бағытта ашылған әрбір орталық бір баланың өмірін өзгертуі мүмкін, ал әрбір лагерь ерекше балаларға қоғамға бе­йімделіп, қалыпты өмір сүруге септігін тигізетіні анық.

Сондықтан, «Самұрық-Қазына» қоры инклюзия бағытында бұдан да ауқымды нәтижелерге қол жеткізу үшін жүйелі жұмыстарды жалғастыруды жоспарлап отыр.

Айгерім АҚШОЛАҚОВА